Wat is een brandcompartiment en waarom is de indeling wettelijk verplicht?

Een brandcompartiment is een bouwkundig afgeschermd gedeelte van een gebouw dat brand en rook gedurende een vastgestelde tijd tegenhoudt. De indeling is wettelijk verplicht via het Bbl en vormt de basis van elke andere brandveiligheidsmaatregel in uw pand.

Vraag vrijblijvend advies

Wanneer brand uitbreekt, is het eerste dat telt: hoe snel verspreidt het vuur zich? Een brandcompartiment is de bouwkundige maatregel die dat verspreiding vertraagt. Toch weten veel vastgoedeigenaren en facilitair managers niet precies wat het begrip inhoudt, laat staan wat hun wettelijke verplichtingen zijn. Dit artikel legt de term helder uit en laat zien waarom de compartimentindeling de basis is van alles wat u verder aan brandveiligheid organiseert.

• Wettelijke basis: Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), voorheen Bouwbesluit 2012
• Minimale brandwerendheid (gebruikelijk): 60 minuten voor de meeste gebruiksfuncties
• Maximale oppervlakte kantoor: 1.000 m² per compartiment (nieuwbouw)
• Maximale oppervlakte industrie: 2.500 m² per compartiment (nieuwbouw)

Wat is een brandcompartiment precies?

Een brandcompartiment is een zone binnen een gebouw die door brandwerende scheidingsconstructies zo is afgebakend dat brand en rook gedurende een bepaalde tijd niet naar aangrenzende zones kunnen overslaan. Die tijd wordt uitgedrukt in de brandwerendheid van de scheidingsconstructie: doorgaans 30, 60 of 120 minuten, afhankelijk van de gebruiksfunctie en de hoogte van het gebouw.

De compartimentsgrenzen bestaan uit brandwerende muren, vloeren en plafonds. Alles wat die grens doorkruist, zoals deuren, doorvoeringen voor kabels en leidingen, en ventilatieopeningen, moet dezelfde of een gelijkwaardige brandwerendheid hebben. Een brandwerende wand met een gewone binnendeurdeur is dus geen gesloten compartiment.

Waarom is de indeling wettelijk verplicht?

Het Bouwbesluit 2012, dat per 1 januari 2024 is opgegaan in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), verplicht eigenaren van gebouwen tot een adequate compartimentindeling. De wetgever verplicht dit om twee redenen: mensen moeten veilig kunnen vluchten, en de brandweer moet de brand kunnen beheersen zonder dat het vuur het hele gebouw in trekt.

Voor nieuwe gebouwen toetst de gemeente de compartimentindeling bij de omgevingsvergunning. Voor bestaande gebouwen gelden de eisen uit het Bbl voor bestaande bouw, die iets minder streng zijn maar nog altijd een minimale brandwerendheid voorschrijven. Voldoet uw pand niet, dan kan de gemeente handhaven, uw gebruiksmelding intrekken of een last onder dwangsom opleggen.

Welke maximale omvang geldt voor een brandcompartiment?

De maximale vloeroppervlakte per compartiment hangt af van de gebruiksfunctie. Onderstaande tabel geeft een indicatie op basis van het Bbl voor nieuwbouw.

Let op: deze waarden zijn een vereenvoudiging. Het Bbl kent uitzonderingen en aanvullende eisen voor subbrandcompartimenten, rookcompartimenten en beschermde vluchtroutes. Een bouwkundig brandveiligheidsadviseur bepaalt wat voor uw specifieke situatie geldt.

Wat zijn de meest voorkomende gebreken in de praktijk?

In de praktijk ziet Brandpreventie Techniek B.V. regelmatig dat compartimentsgrenzen op papier kloppen, maar in werkelijkheid zijn aangetast. De meest voorkomende oorzaken zijn onbrandwerende kabel- en leidingdoorvoeringen, branddeuren die niet (meer) zelfsluitend zijn en ventilatieopeningen zonder brandkleppen.

Verbouwingen zijn een risicofactor. Zodra een aannemer een kabel door een brandwerende wand trekt zonder de doorvoer brandwerend af te dichten, vervalt de compartimentering op dat punt. Hetzelfde geldt voor deuren die door een deurstopper open worden gehouden. Dit klinkt banaal, maar het zijn precies de tekortkomingen die bij een brand fatale gevolgen hebben.

Bouwkundige brandveiligheid omvat naast compartimentering ook brandwerende doorvoeren, staalbekleding, branddeuren en brandkleppen. Al deze elementen werken alleen als ze als geheel functioneren. Een inspectie door een specialist brengt de zwakke plekken in kaart voordat een brand dat doet.

Wanneer is een brandcompartiment juist niet de enige oplossing?

Grotere oppervlakten dan de norm toestaat zijn soms toch mogelijk, mits u een gelijkwaardige oplossing kunt aantonen. Een automatisch sprinklersysteem kan in bepaalde gevallen een groter compartiment compenseren, omdat het de brand snel genoeg onderdrukt om verspreiding te voorkomen. Dit vergt een gelijkwaardigheidsonderbouwing die de gemeente moet accepteren.

Omgekeerd geldt: als uw gebouw al een sprinklerinstallatie heeft, wil dat niet zeggen dat de bouwkundige compartimentering vervalt. Beide maatregelen vullen elkaar aan. Een sprinkler blust; een brandwerende scheiding geeft mensen de tijd om te vluchten en voorkomt dat rook zich verspreidt. Rook is statistisch vaker de doodsoorzaak bij brand dan het vuur zelf.

Wat moet u als eigenaar concreet doen?

Begin met een actueel overzicht van de compartimentindeling van uw pand. Is dat er niet, dan is een bouwkundig brandveiligheidsonderzoek de eerste stap. Daarna controleert u of alle compartimentsgrenzen nog intact zijn: branddeuren, doorvoeringen en brandkleppen inbegrepen.

Vervolgens legt u de indeling vast in uw ontruimingsplattegronden en in uw gebruiksmelding bij de gemeente, als die voor uw pand verplicht is. Voor het gehele pakket van advies, inspectie en uitvoering kunt u terecht bij Brandveiligheid voor bedrijven en gebouwen: keuring en onderhoud van blusmiddelen, elektrotechnische keuringen, brandmeldinstallaties en bouwkundige brandveiligheid. BPT begeleidt u van de eerste inspectie tot aan de correcte afmelding bij het bevoegd gezag. Neem contact op via +31 55 203 2293 of vraag een offerte aan.