Wat is het verschil tussen een brandwerende en een rookwerende afdichting bij doorvoeren?

Een brandwerende afdichting houdt vuur en hitte tegen bij een doorvoer in een scheidingsconstructie. Een rookwerende afdichting verhindert dat rook zich verspreidt, maar biedt geen weerstand tegen brand. Beide functies zijn apart genormeerd en mogen niet door elkaar worden gebruikt.

Vraag vrijblijvend advies

Wie een kabel, buis of luchtkanaal door een brandwerende wand of vloer voert, moet die opening daarna afdichten. Maar welke afdichting is dan nodig: een brandwerende, een rookwerende, of allebei? Projectontwikkelaars en installateurs verwarren deze twee begrippen regelmatig, met gevaarlijke gevolgen voor de compartimentering van een gebouw. Dit artikel legt het verschil uit en laat zien wanneer u welke maatregel nodig heeft.

• Primaire functie brandwerende doorvoer: Weerstand bieden tegen vlammen en hitte gedurende de gecertificeerde weerstandsduur (bijv. EI 60)
• Primaire functie rookwerende doorvoer: Verspreiding van rook via doorvoer tegengaan, aangeduid als klasse Sa of S200
• Juridisch kader: Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), voorheen Bouwbesluit 2012
• Veelgemaakte fout: Rookwerende afdichting toepassen op een locatie met brandwerendheidseis

Wat doet een brandwerende doorvoering precies?

Een brandwerende doorvoer houdt bij brand gedurende een bepaalde tijd vuur, hitte en brandgassen tegen. De afdichting zorgt ervoor dat de brandcompartimentering van de wand of vloer intact blijft, ook nadat een kabel of buis doorheen is gevoerd.

De werking is gebaseerd op intumescente materialen of speciale mortelmengsels die bij hoge temperaturen opzwellen en de opening volledig afsluiten. De vereiste weerstandsduur staat in minuten en is afgeleid van de brandwerendheid van de constructie zelf: is de wand 60 minuten brandwerend, dan moet de doorvoering dat ook zijn. U ziet dit vaak aangeduid als EI 60 of vergelijkbaar. De afdichting biedt hiermee weerstand tegen vlammen én aan rookgassen die bij hoge temperatuur vrijkomen, maar de primaire functie is het blokkeren van brand en hitte.

Wat doet een rookwerende doorvoering dan anders?

Een rookwerende afdichting verhindert dat rook zich via een doorvoer verspreidt naar andere ruimten, maar biedt geen weerstand tegen vuur of hitte. Dit is een essentieel verschil dat in de praktijk regelmatig wordt miskend.

Rook verspreidt zich al in de beginfase van een brand, lang voordat vlammen de constructie bereiken. Een rookwerende doorvoer is daarom met name relevant voor vluchtroutes en ruimten waar mensen verblijven. De prestatie wordt uitgedrukt als klasse Sa (bij omgevingstemperatuur) of klasse S200 (bij 200 °C). Een product dat alleen rookwerend is gecertificeerd, mag u nooit toepassen op een plaats waar brandwering vereist is. Andersom geldt dat een brandwerende afdichting lang niet altijd ook de rookwerende klasse haalt die voor een specifieke locatie vereist is.

Wanneer heeft u welke afdichting nodig?

De keuze hangt af van de functie van de scheidingsconstructie en de eisen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Onderstaande tabel geeft een praktisch overzicht.

Let op: de eis geldt per locatie in het gebouw, niet per product op zichzelf. Een product dat in de ene situatie voldoet, kan in een andere situatie onvoldoende zijn.

Waarom leidt verwarring hier tot gevaarlijke situaties?

Projectontwikkelaars en installateurs verwarren brand- en rookwerende afdichtingen regelmatig, soms omdat fabrikantsliteratuur beide termen door elkaar gebruikt, soms omdat de aannemer ter plekke een product toepast dat toevallig beschikbaar is. De gevolgen kunnen ernstig zijn.

Als een rookwerende afdichting wordt toegepast op een plek waar brandwering vereist is, kan brand al na enkele minuten door de constructie heenbreken. De brandcompartimentering faalt, het vuur verspreidt zich sneller dan verwacht en vluchtroutes raken sneller onbruikbaar. Verzekeraars en brandweer beoordelen dit bij schade als een tekortkoming in de bouwkundige brandveiligheid, met mogelijk grote financiële en juridische consequenties. Omgekeerd geldt: als uitsluitend een brandwerende afdichting is aangebracht zonder rookwerende klasse, kan rook zich al vroeg in een brand via de doorvoer verspreiden naar vluchtroutes, terwijl de afdichting technisch ‘goedgekeurd’ lijkt.

Hoe weet u of een aangebrachte doorvoer correct is?

De enige betrouwbare manier is certificering van het toegepaste systeem en documentatie van de aanbrenglocatie. Elk gecertificeerd doorvoersysteem heeft een systeemverklaring of attest waarin staat voor welke constructies, buismaterialen en afmetingen het product geldig is. Die verklaring geldt niet automatisch voor alle situaties.

In de praktijk ziet BPT regelmatig dat doorvoeringen zijn aangebracht zonder systeemverklaring, met een product dat voor een andere buisdiameter is gecertificeerd, of met een mengeling van materialen die de certificering ongeldig maakt. Bij een brandveiligheidskeuring worden deze gebreken zichtbaar gemaakt in een heldere rapportage. Voor wie wil nagaan of de bouwkundige brandveiligheid van een gebouw op orde is, biedt de pagina Brandveiligheid voor bedrijven en gebouwen: keuring en onderhoud van blusmiddelen, elektrotechnische keuringen, brandmeldinstallaties en bouwkundige brandveiligheid een goed vertrekpunt om een keuring of offerte aan te vragen. BPT voert deze inspecties uit voor bedrijven, vastgoedeigenaren, VvE's en zorginstellingen door heel Nederland, vanuit Apeldoorn.