Wat is een brandwerende doorvoer en wanneer bent u verplicht er een te plaatsen?

Een brandwerende doorvoer is een afdichting rond kabels of leidingen die door een brandwand of brandwerende vloer worden gevoerd, zodat brand en rook niet via de opening kunnen overslaan. Plaatsing is verplicht zodra een doorvoer een brandscheiding doorkruist die in het Bouwbesluit (nu: Besluit bouwwerken leefomgeving) is voorgeschreven.

Vraag vrijblijvend advies

Wie een kabel of buis door een brandwand trekt, maakt een gat in een constructie die juist bedoeld is om brand tegen te houden. Zonder de juiste afdichting is die wand op dat punt waardeloos. Toch worden brandwerende doorvoeren bij verbouwingen en nieuwbouw nog regelmatig vergeten of verkeerd uitgevoerd. Dit artikel legt uit wat een brandwerende doorvoer is, wanneer de wet u verplicht er een te plaatsen en waar u op moet letten bij renovaties.

• Wettelijke grondslag: Besluit bouwwerken leefomgeving (BBL), voorheen Bouwbesluit 2012
• Gangbare brandwerendheidsklassen: EI 30, EI 60 of EI 90 (minuten)
• Verantwoordelijke partij: Gebouweigenaar of -gebruiker, niet de installateur
• Gangbare afdichtingsmiddelen: Brandmanchet, brandwerende kit, brandwerende plaat, brandkraag

Wat is een brandwerende doorvoer precies?

Een brandwerende doorvoer is een bouwkundig afdichtingssysteem dat de opening dicht houdt die ontstaat wanneer een kabel, leiding of kanaal door een brandwerende wand of vloer wordt gevoerd. Het systeem zorgt ervoor dat bij brand de weerstand van de scheidingsconstructie behouden blijft voor de duur die in het Bouwbesluit is vastgelegd, doorgaans 30, 60 of 90 minuten.

Het principe is eenvoudig: een brandscheiding mag geen zwakke plekken hebben. Zodra een installateur een gat maakt voor een elektrakabel of waterleiding, is die zwakke plek er. Een brandwerende doorvoer herstelt de brandwerendheid van de constructie op dat punt. Afhankelijk van het leidingmateriaal en de wandopbouw wordt gekozen voor een brandmanchet, brandwerende kit, brandwerende plaat of een combinatie daarvan.

Wanneer bent u wettelijk verplicht een brandwerende doorvoer te plaatsen?

U bent verplicht een brandwerende doorvoer te plaatsen zodra een doorvoer een brandscheiding doorkruist die op grond van het Besluit bouwwerken leefomgeving (BBL) een voorgeschreven brandwerendheid heeft. Dit geldt zowel voor nieuwbouw als voor bestaande bouw wanneer u een verbouwing of renovatie uitvoert waarbij nieuwe leidingen worden aangelegd.

Concreet betekent dit: als een wand of vloer een eis heeft van WBDBO (Weerstand tegen Branddoorslag en Brandoverslag) of EI (brandwerendheid op integriteit en isolatie), dan mag een doorvoer die eis niet tenietdoen. De verplichting geldt voor alle installatiedisciplines: elektra, data, gas, water, afvoer en luchtkanalen. Bij luchtkanalen speelt ook de brandklep een rol, maar dat is een afzonderlijk onderdeel.

Geldt de verplichting ook bij renovatie van bestaande gebouwen?

Ja, ook bij renovatie en verbouwing bent u verplicht brandwerende doorvoeren aan te brengen wanneer u nieuwe leidingen door bestaande brandscheidingen trekt. Het BBL schrijft voor dat bij verbouw de nieuw aangebrachte onderdelen moeten voldoen aan de eisen voor nieuwbouw, tenzij een gelijkwaardige oplossing is gedocumenteerd.

In de praktijk worden bij renovaties bestaande doorvoeren regelmatig aangetroffen die nooit zijn afgedicht, of waarbij de oorspronkelijke afdichting beschadigd is door latere werkzaamheden. Een inspectie vóór de oplevering voorkomt dat u als opdrachtgever aansprakelijk bent als er later brand uitbreekt en de schade zich via een onafgedichte doorvoer heeft verspreid. Dit is ook het moment waarop verzekeraars de polisdekking kunnen betwisten.

Wie is verantwoordelijk voor de juiste uitvoering?

De verantwoordelijkheid ligt primair bij de eigenaar of gebruiker van het gebouw, niet bij de installateur die de leiding heeft aangebracht. Dit verrasst veel opdrachtgevers. De installateur is verantwoordelijk voor zijn eigen werk, maar de gebouweigenaar is eindverantwoordelijk voor de brandveiligheid van het gehele gebouw.

Dat betekent dat u als vastgoedeigenaar, VvE-beheerder of facilitair manager moet controleren of doorvoeren na werkzaamheden correct zijn hersteld. In de praktijk is het verstandig om in het bestek of de opdracht expliciet op te nemen dat de aannemer of installateur de doorvoeren afdicht volgens de geldende normen en dit documenteert met foto's en productcertificaten. Voor bouwkundige brandveiligheid, waaronder brandwerende doorvoeren, biedt Brandpreventie Techniek B.V. inspectie, advies en uitvoering aan als onderdeel van het totaalpakket op het gebied van Brandveiligheid voor bedrijven en gebouwen: keuring en onderhoud van blusmiddelen, elektrotechnische keuringen, brandmeldinstallaties en bouwkundige brandveiligheid.

Wat zijn de gevolgen als brandwerende doorvoeren ontbreken of verkeerd zijn uitgevoerd?

De gevolgen zijn direct en ernstig. Brand en rook kunnen zich via onafgedichte doorvoeren razendsnel verspreiden naar aangrenzende brandcompartimenten, waardoor bewoners of gebruikers minder tijd hebben om te vluchten en de brandschade groter wordt. Dit is niet alleen een veiligheidsrisico, maar ook een juridisch en financieel risico.

Verzekeraars kunnen bij schade onderzoeken of het gebouw aan de brandveiligheidsregels voldeed. Ontbreken doorvoeren, dan kan de verzekeraar de uitkering weigeren of beperken. Daarnaast kan de gemeente als bevoegd gezag handhavend optreden op grond van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen of het BBL, met een bouwstop of dwangsom als gevolg. Bij huurpanden kan een huurder bovendien aansprakelijkheid claimen als door een gebrekkige brandscheiding schade is ontstaan.