Wat is het verschil tussen NEN 1010 en NEN 3140?

NEN 1010 is de norm voor de keuring van vaste elektrische installaties in gebouwen; NEN 3140 regelt de veiligheid van het werken aan en met elektrische installaties en geldt primair als arbeidsveiligheidsnorm. Beide keuringen kunnen verplicht zijn, maar ze gaan over fundamenteel verschillende objecten.

Vraag vrijblijvend advies

NEN 1010 en NEN 3140 worden in de praktijk regelmatig door elkaar gehaald. Dat is begrijpelijk: beide normen gaan over elektra en beide leveren een keuringsrapport op. Toch is het verschil wezenlijk. Wie de verkeerde keuring aanvraagt, voldoet mogelijk niet aan de verplichtingen die voor zijn situatie gelden.

• NEN 1010 object: Vaste elektrische installatie van een gebouw
• NEN 3140 grondslag: Arbowet en arbeidsomstandighedenbesluit
• NEN 3140 object: Werken aan en met elektrische installaties, inclusief mobiele arbeidsmiddelen
• Herkeuringstermijn NEN 1010: Afhankelijk van gebruiksfunctie en risicoprofiel gebouw

Wat controleert een NEN 1010-keuring precies?

Een NEN 1010-keuring beoordeelt de vaste elektrische installatie van een gebouw: de bekabeling, verdeelkasten, aardingssystemen en alle componenten die vast zijn aangebracht. De norm NEN 1010 stelt de technische eisen waaraan die installatie moet voldoen op het moment van aanleg én bij periodieke herkeuring.

Tijdens de keuring controleert een erkend inspecteur onder meer of de groepenkast correct is uitgevoerd, of aardlekschakelaars aanwezig en functioneel zijn, en of de isolatieweerstand van de bekabeling binnen de normatieve grenzen valt. Het resultaat is een keuringsrapport met eventuele tekortkomingen ingedeeld naar urgentie. Verzekeraars en gemeenten vragen dit rapport steeds vaker op bij schadeafhandeling of vergunningverlening. De keuringstermijn hangt af van de gebruiksfunctie: een zorginstelling of school heeft kortere intervallen dan een kantoorgebouw met een laag risicoprofiel.

Wat controleert een NEN 3140-keuring precies?

NEN 3140 is een arbeidsveiligheidsnorm en richt zich op de organisatie rondom het werken aan en met elektrische installaties. De keuring toetst of een bedrijf beschikt over de juiste procedures, bevoegdheden en middelen om veilig elektrotechnisch werk uit te voeren.

Concreet kijkt een NEN 3140-beoordeling naar zaken als de aanwijzing van een installatieverantwoordelijke, de werkinstructies voor elektrotechnisch personeel en de staat van het gereedschap en de meetapparatuur. Ook mobiele elektrische arbeidsmiddelen, zoals verlengsnoeren, boormachines en lasapparaten, vallen onder de reikwijdte van NEN 3140. Werkgevers zijn op grond van de Arbowet verplicht arbeidsmiddelen periodiek te laten inspecteren; NEN 3140 geeft daar de technische invulling aan.

Wat is het praktische verschil tussen de twee normen?

Het kernverschil zit in het object van de keuring. NEN 1010 gaat over het gebouw; NEN 3140 gaat over de mensen en middelen die daarin werken met elektriciteit.

Een gebouweigenaar die zijn pand verhuurt, heeft in de eerste plaats een NEN 1010-keuring nodig. Een productiebedrijf waar medewerkers dagelijks met elektrische machines werken, is primair gebonden aan NEN 3140. In de praktijk geldt voor veel bedrijfspanden dat beide normen van toepassing zijn.

Wanneer is welke keuring verplicht?

NEN 1010 is niet altijd wettelijk verplicht via één specifieke wet, maar wordt door het Bbl, verzekeringspolissen en gemeentelijke vergunningsvoorwaarden als eis gesteld. Voor nieuwbouw is een eindkeuring volgens NEN 1010 standaard onderdeel van de oplevering. Bij bestaande bouw schrijven verzekeraars en verhuurcontracten steeds vaker een periodieke herkeuring voor.

NEN 3140 vloeit voort uit de Arbowet. Elke werkgever die werknemers laat werken aan of met elektrische installaties is verplicht de risico’s te beheersen. NEN 3140 is de erkende invulling van die verplichting. De norm schrijft ook voor hoe vaak mobiele arbeidsmiddelen gekeurd moeten worden; dit hangt af van de risicoklasse van het middel en de gebruiksomstandigheden.

Wilt u weten welke keuring voor uw situatie geldt? Via Brandveiligheid voor bedrijven en gebouwen: keuring en onderhoud van blusmiddelen, elektrotechnische keuringen, brandmeldinstallaties en bouwkundige brandveiligheid kunt u direct een offerte aanvragen of contact opnemen met de specialisten van BPT.

Wanneer is een NEN 1010- of NEN 3140-keuring juist niet de beste keuze?

Een NEN 1010-keuring heeft weinig meerwaarde als de installatie pas recent is aangelegd en al een opleverdocument heeft; herhaling binnen een jaar levert zelden nieuwe bevindingen op. Voor arbeidsmiddelen die uitsluitend op 12 of 24 volt veilige spanning werken, is een volledige NEN 3140-inspectie vaak buiten proportie.

Sommige situaties vragen om aanvullende normen naast of in plaats van NEN 1010 of NEN 3140. Voor laagspanningsinstallaties in explosiegevaarlijke zones geldt aanvullende wetgeving (ATEX). Voor medische ruimten zijn aanvullende eisen uit NEN 1010 van toepassing die een afzonderlijke expertise vereisen. BPT werkt ook met Scope 8, 10 en 12 voor specifieke installatietypen, zodat de keuring altijd aansluit op de werkelijke situatie.