Wat is NEN 1010 en welke gebouwen vallen eronder?

NEN 1010 is de Nederlandse basisnorm voor de aanleg, wijziging en keuring van laagspanningsinstallaties in gebouwen. De norm geldt voor vrijwel elk gebouw met een elektrische installatie tot 1000 V wisselspanning of 1500 V gelijkspanning.

Vraag vrijblijvend advies

Wie verantwoordelijk is voor een gebouw, krijgt vroeg of laat te maken met NEN 1010. De norm legt vast hoe een elektrische installatie ontworpen, aangelegd en gecontroleerd moet worden. Voor vastgoedeigenaren en facilitair managers is het de vertrekpunt voor iedere elektrotechnische keuring die zij laten uitvoeren.

Spanningsgrens: tot 1000 V wisselspanning of 1500 V gelijkspanning
Internationale basis: IEC 60364-serie
Keuringsonderdelen: visuele inspectie en elektrische metingen
Verwante norm: NEN 3140 (veilig werken aan installaties)

Wat is NEN 1010 precies?

NEN 1010 is de Nederlandse norm voor laagspanningsinstallaties en beschrijft de eisen waaraan elektrische installaties moeten voldoen bij aanleg, uitbreiding en wijziging. De volledige titel luidt Veiligheidsbepalingen voor laagspanningsinstallaties en de norm is gebaseerd op de internationale IEC 60364-serie.

De norm regelt onder meer hoe bedrading wordt gedimensioneerd, hoe aarding en beveiliging worden uitgevoerd en hoe een installatie na oplevering wordt gecontroleerd. Dat laatste onderdeel, de initiële verificatie, is het meest zichtbaar voor gebouweigenaren: een erkend inspecteur stelt vast of de installatie veilig en conform de norm is uitgevoerd en legt dat vast in een keuringsrapport.

Voor welke gebouwen en installaties geldt NEN 1010?

NEN 1010 is van toepassing op alle laagspanningsinstallaties tot 1000 V wisselspanning of 1500 V gelijkspanning, ongeacht het gebouwtype. Dat betekent dat woningen, kantoren, scholen, zorginstellingen, winkels, industriële gebouwen en openbare gebouwen allemaal onder de werkingssfeer van de norm vallen.

Er zijn enkele uitzonderingen, zoals bepaalde mijnbouwinstallaties en installaties aan boord van schepen, maar voor het overgrote deel van het vastgoed in Nederland is NEN 1010 de toepasselijke norm. Naast het gebouw zelf gaat het ook om tijdelijke installaties op bouwplaatsen, campings en evenementenlocaties, zij het dat daarvoor soms aanvullende normen of bijlagen gelden.

Gebouwtype	Typische toepassing NEN 1010
Kantoor en bedrijfspand	Groepenkast, verlichting, stopcontacten, noodverlichting
School	Gehele elektrische installatie, inclusief specifieke ruimten zoals practicumlokalen
Zorginstelling	Medische locaties vallen onder aanvullende eisen (NEN 1010 locatiegroep 1 en 2)
Winkelpand	Krachtstroom, verlichting, beveiliging
Woning (VvE)	Gemeenschappelijke ruimten en individuele appartementsinstallaties
Industrieel gebouw	Krachtstroom, machinevoeding, aarding

Wanneer is een NEN 1010-keuring verplicht?

Een keuring op basis van NEN 1010 is verplicht bij oplevering van een nieuwe installatie en bij ingrijpende wijzigingen. Daarnaast schrijven het Bbl en sectorspecifieke regelgeving periodieke keuringen voor, waarbij de frequentie afhankelijk is van het gebruik van het gebouw en de bijbehorende risicoclassificatie.

Voor niet-woonfuncties geldt als uitgangspunt dat een installatie periodiek wordt geïnspecteerd. De norm zelf geeft richtlijnen voor die frequentie, maar een verhuurder, werkgever of verzekeraar kan ook strengere eisen stellen. Zorginstellingen en gebouwen met een verhoogd risico, zoals locaties met veel publiek of vochtige omgevingen, worden doorgaans vaker gekeurd dan standaard kantoorgebouwen. Brandpreventie Techniek B.V. voert deze keuringen uit en stelt per locatie vast welke keuringsfrequentie passend is.

Wat controleert een NEN 1010-keuring precies?

Een NEN 1010-keuring bestaat uit twee onderdelen: visuele inspectie en meting. Bij de visuele inspectie beoordeelt de keuringsinstantie of de installatie correct is aangelegd, of beveiliging aanwezig en juist gedimensioneerd is en of er zichtbare gebreken bestaan zoals slijtage, onjuiste kabelbevestiging of onvoldoende bescherming.

De metingen betreffen onder andere de continuïteit van de aardverbinding, isolatieweerstand, aardlekschakelaarwerking en kortsluitstroomberekeningen. Alle bevindingen worden vastgelegd in een gestructureerd rapport. Afwijkingen worden geclassificeerd naar urgentie, zodat u als eigenaar of beheerder weet welke gebreken direct moeten worden verholpen en welke bij de eerstvolgende onderhoudsbeurt kunnen worden meegenomen.

Wat is het verschil tussen NEN 1010 en NEN 3140?

NEN 1010 gaat over de veiligheid van de installatie zelf, NEN 3140 gaat over het veilig werken aan of nabij elektrische installaties. Beide normen vullen elkaar aan maar hebben een ander toepassingsgebied.

NEN 3140 richt zich op de werkgever en de elektrotechnisch verantwoordelijke persoon (EVP) binnen een organisatie. De norm stelt eisen aan procedures, bevoegdheden en hulpmiddelen voor iedereen die werkzaamheden uitvoert aan of in de buurt van laagspanningsinstallaties. Voor facilitair managers die zowel de staat van de installatie als de veiligheid van het onderhoudspersoneel willen borgen, zijn beide normen relevant. Elektrotechnische keuringen NEN 3140 en NEN 1010 worden in de praktijk vaak in samenhang uitgevoerd en gerapporteerd.

Wat bepaalt de kosten van een NEN 1010-keuring?

De prijs van een keuring wordt bepaald door de omvang van de installatie, het aantal groepen en meetpunten, de toegankelijkheid van de installatie en de reistijd naar de locatie. Een kleine kantoorunit heeft een beduidend eenvoudigere installatie dan een zorgcomplex of een industrieel gebouw met krachtstroom en noodstroomvoorzieningen.

Daarnaast speelt mee of er al een eerder keuringsrapport beschikbaar is. Wanneer de vorige keuring recent is uitgevoerd en goed gedocumenteerd, kan een herkeuring efficiënter verlopen. BPT geeft altijd vooraf duidelijkheid over wat de keuring inhoudt en wat u daarna van het rapport kunt verwachten. Voor een exacte opgave kunt u contact opnemen via +31 55 203 2293 of een offerte aanvragen.

Veelgestelde vragen

Moet ik als verhuurder een NEN 1010-keuring kunnen overleggen aan mijn huurder?

Een verhuurder is verantwoordelijk voor een veilige elektrische installatie in het verhuurde object. Een geldig keuringsrapport gebaseerd op NEN 1010 is het gebruikelijke bewijs dat aan die verplichting is voldaan. Sommige huurders en verzekeraars vragen hier expliciet naar bij het afsluiten van een contract.

Hoe lang is een NEN 1010-keuringsrapport geldig?

De norm schrijft geen vaste geldigheidsduur voor, maar geeft richtlijnen voor de maximale periode tussen periodieke keuringen afhankelijk van het gebouwtype en de risicoclassificatie. In de praktijk varieert dit van één jaar voor hoogrisico-omgevingen tot vijf jaar voor standaard laagrisico-installaties. Uw keuringsinstantie adviseert u over de passende frequentie voor uw situatie.

Kan ik zelf een NEN 1010-keuring uitvoeren als ik een erkend elektrotechnicus ben?

NEN 1010 vereist dat de verificatie wordt uitgevoerd door een vakbekwame persoon die onafhankelijk is van de aanleg van de installatie. In de praktijk schakelen eigenaren en beheerders een onafhankelijke keuringsinstantie in om discussie over objectiviteit te voorkomen en een juridisch houdbaar rapport te kunnen overleggen.

Wat gebeurt er als mijn installatie niet voldoet aan NEN 1010?

Geconstateerde afwijkingen worden in het keuringsrapport geclassificeerd naar urgentie. Gevaarlijke gebreken moeten direct worden verholpen voordat de installatie veilig in gebruik kan blijven. Minder urgente bevindingen worden als aanbeveling opgenomen en kunnen worden meegenomen in het reguliere onderhoudsplan.